Według najnowszych raportów OSHA każdego roku dochodzi do 125 000 wypadków przy pracy spowodowanych przygnieceniem przez przedmioty. W sektorze produkcyjnym, gdzie operatorzy codziennie mają kontakt z maszynami i robotami, zapewnienie przestrzegania bezpiecznych odległości ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania potencjalnie śmiertelnym wypadkom i kosztownym karom.
Kontekst normatywny
Norma EN ISO 13854 określa „minimalne odstępy zapobiegające zgniataniu części ciała ludzkiego” podczas pracy maszyn. Stosuje się ją wyłącznie do ryzyka wynikającego z zagrożeń zgniataniem, a nie do innych potencjalnych zagrożeń, takich jak uderzenie, ścinanie lub wciąganie.
Minimalne odstępy bezpieczeństwa: podejście 4-fazowe
Ta norma typu B1 – która ostatecznie zastąpiła poprzednią EN 349:1993+A1:2008 – integruje się z innymi normami, takimi jak EN ISO 12100 dotycząca oceny ryzyka oraz EN ISO 13857 dotycząca odległości bezpieczeństwa. Razem definiują one strategię iteracyjną w wielu fazach dla określania minimalnych odstępów bezpieczeństwa dla operatorów w obszarach przemysłowych.
1. Identyfikacja zagrożeń zgniataniem
Norma EN ISO 13854 definiuje „strefę zgniatania” jako obszar, w którym ciało ludzkie lub jego części są narażone na ryzyko generowane przez dwie części ruchome poruszające się ku sobie lub przez część ruchomą poruszającą się w kierunku części nieruchomej.
W oparciu o tę definicję, projektanci i producenci maszyn są zobowiązani do prewencyjnej identyfikacji, które części instalacji stanowią strefy z zagrożeniem zgniatania podczas fazy oceny ryzyka.
Jeśli pracujesz w branży, niektóre z tych przykładów mogą być Ci znajome:
- Prasy i maszyny do tłoczenia: punkt zbieżności między stemplem a matrycą, z uwzględnieniem zarówno ruchu pionowego, jak i wywieranego nacisku
- Przenośniki taśmowe: punkty transferu, w których rolki zwrotne lub punkty połączeń mogą powodować zgniatanie
- Systemy robotyczne: przestrzenie ruchu osi, w tym strefy potencjalnej interferencji między częściami ruchomymi a otaczającymi strukturami
- Systemy pakujące: mechanizmy zamykania, uszczelniania i obsługi, w których wiele komponentów oddziałuje jednocześnie
- Obrabiarki: punkty przecięcia między ruchomymi narzędziami a stałymi komponentami, w tym systemy zmiany narzędzi
Oczywiście każdy z tych przypadków zasługuje na unikalne rozważania i musi być analizowany na podstawie specyficznych cech maszyny, takich jak prędkość ruchomych komponentów, zaangażowane siły i częstotliwość dostępu operatora.
2. Ocena związanego ryzyka
Powszechnym błędem w fazie oceny ryzyka jest rozważanie tylko stref z zagrożeniem zgniatania przed określeniem minimalnych odstępów bezpieczeństwa.
Proces opisany w EN ISO 12100 wymaga bowiem uwzględnienia szeregu dodatkowych czynników, często mało znanych, takich jak:
- Ocena wieloczęściowa: jeśli przewidywalne jest, że ryzyko zgniatania może dotyczyć różnych części ciała, należy zastosować minimalny odstęp odnoszący się do największej części spośród nich
- Nieprzewidywalne zachowania operatorów i ich wymiary ciała
- Odzież ochronna gruba lub nieporęczna (na przykład środki ochrony indywidualnej (ŚOI) do spawania lub dla ekstremalnych temperatur) oraz narzędzia niezbędne do pracy
- Obuwie robocze, które zwiększa efektywny rozmiar stopy
3. Zastosowanie minimalnych odstępów bezpieczeństwa
Po uwzględnieniu tych aspektów możliwe jest określenie minimalnych odstępów niezbędnych do ochrony różnych części ciała. Norma EN ISO 13854 dostarcza precyzyjnych wartości – obliczonych na podstawie wartości antropometrycznych odniesienia – które wahają się od kilku milimetrów dla najmniejszych części (takich jak palec) do kilku centymetrów dla większych (ciało osoby).
Te parametry muszą być uwzględnione już na etapie projektowania maszyn: późniejsze modyfikacje strukturalne mogą okazać się złożone i kosztowne.
4. Użycie osłon ochronnych
Jeśli z przyczyn technicznych lub projektowych nie jest możliwe przestrzeganie wartości określonych w normie 13854, stosuje się normę EN ISO 12100. Wymaga ona zastosowania „dodatkowych lub innych środków i/lub dodatkowych metod", w tym Systemy wygrodzeń bezpieczeństwa.
Skuteczność osłon zależy od czterech podstawowych parametrów:
• Odstęp a między częścią stałą a częścią ruchomą
• Głębokość b strefy zgniatania
• Wymiary c otworów w strukturze ochronnej
• Odległość d między osłoną a strefą zgniatania
W tym przypadku odległości bezpieczeństwa zapobiegające dostępowi do stref niebezpiecznych są określane zgodnie z normą EN ISO 13857.
Co możemy dla Ciebie zrobić: wysokiej jakości osłony zgodne z normami
Systemy wygrodzeń bezpieczeństw są zgodne z wymaganiami projektowymi, będąc jednocześnie ergonomiczne i proste w montażu, dzięki ograniczonej liczbie komponentów. Kompletny katalog wszystkiego, co jest niezbędne do ochrony Państwa instalacji przemysłowych:
- 5 systemów osłon z ramą i bez ramy, które można uzupełnić Panele modułowe z poliwęglanu, blachy lub materiałów mieszanych
- Drzwi dla bezpiecznego dostępu osób, towarów i ładunków wielkogabarytowych
- Akcesoria do personalizacji Państwa obwodu bezpieczeństwa
- Zamki bezpieczeństwa zgodne ze wszystkimi wymaganymi poziomami wydajności (PLr)
- Wsporniki do wyłączników bezpieczeństwa i urządzeń blokujących kompatybilne z urządzeniami głównych marek
- Rozwiązania CustomGuard dostosowane do Państwa potrzeb
Oferujemy wybór zgodnych modułowych osłon stalowych, wykonanych z materiałów wysokiej jakości, modułowych i trwałych w czasie: inteligentna inwestycja w bezpieczeństwo Państwa operatorów i obszarów produkcyjnych.
EN ISO 13854 – Najczęściej zadawane pytania
1. Aspekty normatywne
Kiedy obowiązuje zastosowanie EN ISO 13854?
Norma ma zastosowanie, gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano części ruchome, które mogą powodować powstanie stref zgniatania, czyli obszarów, w których ciało ludzkie lub jego części mogą być narażone na ryzyko spowodowane przez:
• Dwie części ruchome poruszające się ku sobie
• Część ruchomą poruszającą się w kierunku części nieruchomej
Jak EN ISO 13854 integruje się z innymi normami bezpieczeństwa?
EN ISO 13854 jest normą typu B1, która integruje się z EN ISO 12100 dotyczącą oceny ryzyka oraz EN ISO 13857 dotyczącą odległości bezpieczeństwa. Razem normy te definiują iteracyjną strategię bezpieczeństwa dla ochrony operatorów.
Jakie są różnice między EN ISO 13854 a EN ISO 13857?
EN ISO 13854 i EN ISO 13857 mają różne, ale komplementarne cele:
• Pierwsza definiuje minimalne odstępy niezbędne do uniknięcia zgniatania części ciała między ruchomymi częściami maszyny. Stosuje się ją podczas projektowania samej maszyny i jej ruchomych komponentów.
• Druga ustanawia odległości bezpieczeństwa, które należy przestrzegać podczas instalowania osłon w celu zapobiegania dostępowi do stref niebezpiecznych.
2. Zastosowania praktyczne
Jak stosuje się EN ISO 13854, gdy ryzyko zgniatania dotyczy wielu części ciała?
W tym przypadku należy zastosować minimalny odstęp odnoszący się do największej części ciała spośród potencjalnie narażonych na ryzyko. Na przykład, jeśli strefa może dotyczyć zarówno dłoni, jak i ramienia, należy uwzględnić minimalny odstęp przewidziany dla ramienia.
Jak środki ochrony indywidualnej (ŚOI) wpływają na minimalne odstępy bezpieczeństwa zgodnie z normą EN ISO 13854?
Norma EN ISO 13854 wymaga uwzględnienia możliwego użycia grubej lub nieporęcznej odzieży ochronnej oraz obuwia roboczego, które zwiększają efektywne wymiary części ciała narażonych na niebezpieczeństwo. Ten aspekt musi być starannie oceniony podczas określania minimalnych odstępów bezpieczeństwa.
Jak zarządzać bezpieczeństwem maszyn przemysłowych, gdy obowiązkowe środki ochrony indywidualnej zmniejszają odstępy dostępu poniżej wartości minimalnych określonych przez normy techniczne?
Gdy ŚOI (np. grube rękawice lub obuwie robocze) zmniejszają odstępy dostępu poniżej minimalnych wartości bezpieczeństwa określonych przez normy techniczne, konieczne jest udokumentowanie tej krytyczności w dokumentacji technicznej i wdrożenie alternatywnych środków ochrony.
Jakie parametry bezpieczeństwa należy ocenić podczas instalacji osłon w celu zapobiegania dostępowi do niebezpiecznych stref maszyn przemysłowych?
Instalacja osłon wokół maszyn przemysłowych wymaga starannej oceny czterech podstawowych parametrów: odstępu między częściami stałymi a ruchomymi maszyny, głębokości strefy niebezpiecznej, rozmiaru otworów w osłonach (takich jak siatki lub kraty) oraz odległości między osłoną a strefą niebezpieczeństwa.
Aby określić prawidłowe odległości bezpieczeństwa w odniesieniu do otworów w osłonach, konieczne jest odniesienie do normy EN ISO 13857.
