Odległości bezpieczeństwa są kluczowym elementem projektowania przemysłowych ogrodzeń ochronnych.
Prawidłowe rozmieszczenie osłon względem maszyn pomaga zapobiegać kontaktowi operatorów z częściami ruchomymi i ograniczać ryzyko wypadków.Norma EN ISO 13857 określa odległości bezpieczeństwa, które należy zachować, aby uniemożliwić dostęp do stref niebezpiecznych: wartości do zastosowania zależą od wielu czynników, dlatego konieczna jest ocena całej konfiguracji, charakterystyki instalacji oraz obowiązujących wymagań normatywnych.
Podstawy normatywne
Norma EN ISO 13857:2019 (Bezpieczeństwo maszyn – Odległości bezpieczeństwa uniemożliwiające sięganie kończynami górnymi i dolnymi do stref niebezpiecznych) to norma techniczna określająca wartości, które należy przyjmować jako odległości wymagane w środowisku przemysłowym, aby osoba nie mogła sięgnąć do strefy niebezpiecznej przez otwór lub ponad konstrukcją ochronną.
Norma uzupełnia inne podstawowe regulacje dotyczące bezpieczeństwa maszyn:
- EN ISO 12100, dotyczącą oceny i zmniejszania ryzyka na etapie projektowania maszyn;
- EN ISO 14120, określającą ogólne wymagania dotyczące projektowania i budowy osłon stałych i ruchomych;
- EN ISO 13854, ustalającą minimalne odstępy zapobiegające zgnieceniu części ciała człowieka.
Odległość bezpieczeństwa nie jest uniwersalną wartością, którą można zastosować do wszystkich maszyn: wartości należy dobierać w zależności od warunków przewidzianych w normie oraz wyników oceny ryzyka.
Minimalne odległości bezpieczeństwa od maszyn: jakie czynniki uwzględnić
Aby wyznaczyć odległości bezpieczeństwa, konieczna jest kompleksowa ocena osłony oraz zagrożenia znajdującego się za nią. Norma EN ISO 13857 uwzględnia różne sposoby, w jakie operator mógłby sięgnąć do strefy niebezpiecznej.
Sięganie ponad osłoną
Zbyt niskie lub niewłaściwie usytuowane ogrodzenie może umożliwić sięgnięcie do niebezpiecznych części nawet bez fizycznego przekraczania bariery. W takim przypadku konfigurację ogrodzenia ochronnego należy zaprojektować, uwzględniając łącznie odległość poziomą od miejsca zagrożenia, wysokość osłony oraz wysokość strefy niebezpiecznej.
Przykłady: ogrodzenia cel zrobotyzowanych, zautomatyzowane gniazda montażowe, linie produkcyjne.
Sięganie przez otwory regularne
W zależności od kształtu i wielkości oczek otwory w przemysłowych panelach ochronnych wyznaczają minimalną odległość, jaką należy zachować, aby palce, dłonie lub ramiona nie mogły sięgnąć strefy niebezpiecznej. Norma EN ISO 13857 rozróżnia otwory szczelinowe, kwadratowe i okrągłe, dla których wymiarami odniesienia są odpowiednio szerokość, długość boku i średnica otworu.
Przykłady: maszyny z ręcznym załadunkiem lub rozładunkiem, instalacje wymagające wentylacji, gniazda zrobotyzowane i paletyzatory.
Sięganie kończynami dolnymi
Aby uniemożliwić sięganie do stref niebezpiecznych nogami i stopami, norma określa kryteria, które stosuje się wtedy, gdy na podstawie oceny ryzyka nie można przewidzieć, że ta sama strefa niebezpieczna będzie osiągalna kończynami górnymi. Również w tym przypadku decydujące znaczenie mają wymiary otworów i konfiguracja osłony.
Przykłady: linie transportowe i przenośniki taśmowe, maszyny uruchamiane pedałem, prasy do odpadów.
Odległości bezpieczeństwa a ogrodzenia ochronne: jak postępować
Stosowanie normy EN ISO 13857 wymaga podejścia opartego na ocenie ryzyka i rzeczywistej charakterystyce instalacji. Prawidłowy proces można podzielić na cztery etapy:
- Identyfikacja stref niebezpiecznych – wskazanie części maszyny, które mogą stanowić zagrożenie dla operatora, takich jak elementy ruchome, roboty przemysłowe, narzędzia, zautomatyzowane systemy transportu oraz punkty dostępu do instalacji;
- Określenie sposobu dostępu do zagrożenia, czyli tego, jak osoba mogłaby sięgnąć do strefy niebezpiecznej (ponad osłoną, przez oczka siatki, od dołu). Każdy sposób dostępu wymaga odrębnej weryfikacji;
- Wyznaczenie właściwej odległości bezpieczeństwa na podstawie odpowiednich kryteriów i wartości normy EN ISO 13857, z uwzględnieniem wymiarów ciała przyjętych jako odniesienie, wysokości osłony, położenia zagrożenia i geometrii otworów;
- Weryfikacja osłony przemysłowej jako całości, z uwzględnieniem wszystkich możliwych dróg dostępu, w tym drzwi, przejść dla materiałów, połączeń, otworów w dolnej części oraz punktów łączenia z innymi konstrukcjami.
Uzupełnieniem tej oceny są wymagania dotyczące projektowania i budowy osłon przemysłowych, określone w normie EN ISO 14120.
Co możemy dla Ciebie zrobić: odległości bezpieczeństwa w ogrodzeniach ochronnych Satech
Modułowe rozwiązania Satech umożliwiają wybór spośród różnych systemów – z ramą lub bez – w celu dopasowania do potrzeb eksploatacyjnych, charakterystyki maszyn i dostępnej przestrzeni, z naciskiem, w zależności od zastosowania, na wytrzymałość, szybkość montażu lub elastyczność konfiguracji.
Wybór systemów i poszczególnych komponentów z oferty Satech musi zawsze wynikać z wymagań maszyny oraz oceny ryzyka. Minimalna odległość jest jednym z parametrów projektu, obok układu osłony, organizacji dostępu i warunków eksploatacji.
Poznaj wszystkie szczegóły dotyczące odległości bezpieczeństwa w ogrodzeniach ochronnych Satech
EN ISO 13857 – Najczęściej zadawane pytania
Jaka jest minimalna odległość bezpieczeństwa między maszyną a ogrodzeniem ochronnym?
Nie istnieje jedna minimalna odległość obowiązująca dla wszystkich maszyn. Jej wartość zależy od takich czynników jak wysokość strefy niebezpiecznej, wysokość osłony, wielkość i kształt otworów oraz sposób, w jaki można sięgnąć do zagrożenia. Odległość należy zawsze wyznaczać w oparciu o normę EN ISO 13857 oraz indywidualną ocenę ryzyka.
Jak oblicza się odległości bezpieczeństwa dla ogrodzeń siatkowych?
Należy określić sposób dostępu do strefy niebezpiecznej i ustalić odpowiednie parametry, w tym wielkość otworów, wysokość osłony i położenie ogrodzenia. Wartości wyznacza się na podstawie właściwych kryteriów normy EN ISO 13857 i należy je zweryfikować w odniesieniu do rzeczywistej konfiguracji instalacji.
Czy odległość bezpieczeństwa musi być taka sama na całym obwodzie maszyny?
Niekoniecznie. Odległość może się różnić w zależności od obecności i położenia stref niebezpiecznych, wysokości osłony oraz sposobów, w jakie dana osoba mogłaby sięgnąć do poszczególnych obszarów. Każdy odcinek ogrodzenia należy ocenić z uwzględnieniem jego konkretnych warunków dostępności. Dlatego przy projektowaniu ogrodzenia przemysłowego ważne jest sprawdzenie całej konfiguracji, a nie tylko odległości między pojedynczym panelem a maszyną.
Jak zmniejszyć powierzchnię zajmowaną przez ogrodzenie ochronne bez naruszania odległości bezpieczeństwa?
Wybór odpowiedniego wypełnienia (siatka, blacha, poliwęglan itp.), wysokość osłony oraz jej położenie względem strefy niebezpiecznej mogą znacząco wpłynąć na powierzchnię zajmowaną przez ogrodzenie. Punktem wyjścia jest ustalenie odległości wymaganych przez normę EN ISO 13857 i porównanie konfiguracji zgodnych z wymaganiami projektu. Modułowe rozwiązania Satech pozwalają tworzyć różne konfiguracje ogrodzeń w zależności od dostępnej przestrzeni i specyfiki zastosowania. Ostateczny wybór musi zawsze uwzględniać rzeczywiste warunki montażu oraz ocenę ryzyka.





